Witamina B1

W ostatnim czasie wiele mówi się i pisze na temat niedoborów różnych witamin w organizmie. Świadczą o tym nie tylko liczne reklamy telewizyjne, ale również konferencje naukowe poświęcone tej tematyce. Przyczyną tego zjawiska jest z roku na rok coraz gorsza jakość żywności, coraz bardziej pozbawionej cennych i potrzebnych dla zdrowia składników odżywczych.

Niedobory witamin z grupy B prowadzą do zmian w wielu narządach.

Skóra i błony śluzowe, narząd wzroku, przewód pokarmowy, układ nerwowy oraz krwiotwórczy, powodując szeroką gamę objawów klinicznych. Szczególne znaczenie mają witaminy B12, B6 i B2 — ich niedobór sprzyja nadmiernemu gromadzeniu się homocysteiny w organizmie. Hiperhomocysteinemia wiąże się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju miażdżycy poprzez zaburzanie funkcji płytek krwi, fibrynolizy oraz komórek śródbłonka, a także nasilanie procesu tworzenia się blaszki miażdżycowej.

Witaminy z grupy B łączy wspólny mianownik — wspierają funkcjonowanie układu nerwowego i są katalizatorami wielu kluczowych reakcji biochemicznych.

Trudno je przedawkować i trudno długo magazynować w organizmie, dlatego gdy brakuje jednej z nich, często pojawia się również niedobór innej. Większość z nas przynajmniej raz w roku doświadcza krótkotrwałych spadków energii, zwykle podczas przesilenia wiosennego lub jesiennego, co jest zjawiskiem całkowicie naturalnym.

Za naszą energię, siły witalne i wytrzymałość odpowiadają m.in. witaminy B6, B12 i B9 (folacyna, kwas foliowy). Brak witaminy B12 prowadzi do tzw. złośliwej postaci anemii — znacznie groźniejszej niż anemia z niedoboru żelaza. Objawami mogą być m.in. wyczerpanie i trudności w oddychaniu.

Witamina B1 (tiamina)

Tiamina odgrywa kluczową rolę w procesach oddychania komórkowego oraz w utrzymaniu prawidłowego stanu komórek nerwowych. Jej niedobór uszkadza osłonki mielinowe neuronów, co może prowadzić do choroby beri-beri — skrajnego niedoboru tiaminy. Choroba objawia się polineuropatią, porażeniami, zanikami mięśni, zaburzeniami psychicznymi, obrzękami, zmianami skórnymi oraz utratą łaknienia. Dochodzi do tego wskutek niecałkowitego spalania glukozy i nagromadzenia pirogronianu — procesy przemiany węglowodanów są ściśle zależne od tiaminy.

Witamina B2 (ryboflawina)

Ryboflawina jest odpowiedzialna za prawidłowy wzrost i rozwój człowieka oraz bierze udział w oddychaniu komórkowym i przemianach składników pokarmowych. Jej niedobór może powodować zaburzenia wzrostu, bóle głowy, spadek możliwości intelektualnych, tendencję do zajadów, zapalenia języka, nadwrażliwość oczu na światło, „jęczmienie” oraz podrażnienia i zaczerwienienia wokół oczu.

Witamina B3 (niacyna, witamina PP)

Wpływa na oddychanie komórkowe oraz na stan układu nerwowego, skóry i przewodu pokarmowego. Jej niedobór prowadzi do pelagry — choroby objawiającej się osłabieniem mięśni, zmęczeniem, łuszczeniem skóry, zaczerwienieniem oraz biegunkami. W bardziej zaawansowanych przypadkach może prowadzić do osłabienia sił psychicznych, otępienia, a nawet paraliżu.

Witamina B5 (kwas pantotenowy)

Odgrywa rolę w wytwarzaniu energii i przemianach składników pokarmowych, wspiera prawidłowy stan skóry, włosów i układu nerwowego. Niedobór może powodować zaburzenia czucia, problemy ze snem, przewlekłe zmęczenie, trudności w nauce, przedwczesne siwienie oraz pieczenie stóp.

Witamina B6 (pirydoksyna)

Uczestniczy w powstawaniu krwinek, przemianach aminokwasów oraz w odżywianiu układu nerwowego (m.in. dostarczanie glukozy). Niedobór prowadzi do objawów skórnych, pokarmowych, niedokrwistości, drgawek, lęku, depresji, drażliwości oraz przewlekłego zmęczenia.

Witamina B7 (biotyna)

Jawne niedobory objawiają się wypadaniem włosów, łuszczeniem się skóry, czerwoną wysypką wokół oczu, nosa, ust i narządów płciowych. Objawy neurologiczne obejmują depresję, senność, omamy, drętwienie i mrowienie kończyn.

Witamina B9 (kwas foliowy)

Odpowiada za prawidłowy rozwój układu nerwowego już w życiu płodowym, bierze udział w wytwarzaniu endorfin, reakcjach metabolicznych i tworzeniu krwinek. Niedobór u kobiet w ciąży sprzyja wadom cewy nerwowej, takim jak rozszczep kręgosłupa, przepuklina oponowo-rdzeniowa, anencefalia oraz może prowadzić do poronień. Powoduje również niedokrwistość i dolegliwości pokarmowe.

Witamina B12 (kobalamina)

Jest niezbędna do produkcji kwasów nukleinowych i krwinek oraz bierze udział w przemianach składników pokarmowych. Jej niedobór prowadzi do anemii złośliwej i może powodować trwałe, nieodwracalne uszkodzenia układu nerwowego, przypominające objawami stwardnienie rozsiane (choć u chorych na SM poziom B12 jest zwykle prawidłowy).

Szczególne ryzyko u osób z cukrzycą

Osoby z cukrzycą są szczególnie narażone na niedobory witamin z grupy B — nie tylko z powodu leków, ale także z powodu zaburzeń motoryki jelit wynikających z neuropatii cukrzycowej, niedokrwienia jelit oraz przewlekłych stanów zapalnych. Skutkuje to podwyższeniem poziomu homocysteiny, która dodatkowo nasila rozwój miażdżycy i powikłań cukrzycy.

Produkty bogate w witaminy z grupy B

Osoby z cukrzycą są szczególnie narażone na niedobory witamin z grupy B — nie tylko z powodu leków, ale także z powodu zaburzeń motoryki jelit wynikających z neuropatii cukrzycowej, niedokrwienia jelit oraz przewlekłych stanów zapalnych. Skutkuje to podwyższeniem poziomu homocysteiny, która dodatkowo nasila rozwój miażdżycy i powikłań cukrzycy.

W diecie nie może zabraknąć: żółtek jaj kurzych, podrobów, sardynki, orzechów, migdałów, cebuli, czosnku, marchwi, orzeszków ziemnych, szparagów, szpinaku, rzepy, brokułów, botwiny.

Długotrwały niedobór tiaminy przyspiesza procesy chorobowe i powoduje drżenie, osłabienie oraz dystrofię mięśni.Osoby z cukrzycą są szczególnie narażone na niedobory witamin z grupy B — nie tylko z powodu leków, ale także z powodu zaburzeń motoryki jelit wynikających z neuropatii cukrzycowej, niedokrwienia jelit oraz przewlekłych stanów zapalnych. Skutkuje to podwyższeniem poziomu homocysteiny, która dodatkowo nasila rozwój miażdżycy i powikłań cukrzycy.

Podsumowanie: w stronę naturalnego wsparcia organizmu

Naturalnym wsparciem organizmu jest zdrowa żywność, zioła, naturalne substancje odżywcze i świadome dbanie o zdrowie. Współczesne pożywienie — szczególnie przetworzone — nie dostarcza wystarczającej ilości witamin z grupy B, dlatego często konieczna jest ich dodatkowa suplementacja.

Szczególną uwagę powinni zwrócić palacze, osoby żyjące w przewlekłym stresie oraz osoby uzależnione od alkoholu.